Rusya’nın Kürtlerle İmtihanı

Rusya ve Türkiye tarihsel olarak birbiriyle rekabet halinde ve çoğu zaman da çatışma içerisinde olan iki aktör olagelmiştir. Ancak Suriye Krizi sürecinde 27 Haziran 2016 tarihinde “Mektup Diplomasisi”yle yeni bir süreç başlamış ve özellikle Astana Süreci olarak adlandırılan işbirliği ruhu ortaya çıkmıştır. Söz konusu işbirliği temelde Türkiye, Rusya ve İran üçlüsünün Suriye’de ortak bir vizyonla hareket etmesi üzerine inşa edilmiş olsa dahi üç aktör arasında zaman zaman farklı çıkar okumaları ve aktör tercihleri söz konusu olmaktadır. Bu farklılıkların büyük bir kısmı detay konularken zaman zaman ciddi meselelerde de görüş ayrılıkları söz konusudur. Bunlardan birisi de Rusya’nın Suriye’deki Kürtler ve PYD-YPG terör örgütüne bakışıdır.

Bilindiği üzere Ankara yönetimi, milli ve hayati bir tehdit olarak ele aldığı Suriye’nin kuzeyinde oluşturulması planlanan terör koridoruna karşı her türlü inisiyatifi gerçekleştirme noktasında kararlıdır. Bu kararlı çizgisini gerek Batılı devletler gerekse Rusya ve İran gibi Astana Süreci partnerleri nezdinde de sürdürmektedir. Ancak Moskova her ne kadar Ankara’nın bu duruşuna doğrudan karşı çıkmasa da net bir pozisyon belirlememiş ve bu konuda ciddi bir kafa karışıklığı söz konusudur. 27 Haziran 2016 tarihi milat alınarak öncesine bakıldığında Rusların PYD-YPG’li teröristlerle kabul edilemez münasebetleri söz konusu olmuştur. Bunlardan öne çıkanlar aşağıdaki gibi sıralanabilir.

  • Rus askeri uzmanlar, PYD-YPG’li teröristlere zaman zaman danışmanlık ve eğitim vermişlerdir.
  • PYD-YPG terör örgütü militanları bazı dönemlerde Rus ordusu armalarını kullanmışlardır.
  • Rusya’da organize edilen Suriye’nin geleceğine dair toplantılara PYD-YPG temsilcileri davet edilmiştir.
  • PKK, PYD-YPG gibi terör örgütleriyle işbirliği yapan Türkiye’ye karşı terörist faaliyetler yürüten THKP/C Acilciler isimli örgütün lideri Rusya’da himaye edilmiştir.
  • Ruslar tarafından Suriye’nin yeniden inşası bağlamında hazırlanan anayasa paketi tekliflerinde ülkenin kuzeyinde yerel otonom alanlar veya güçlendirilmiş özerk bölgeler yer almıştır. Bu bir anlamda dolaylı olarak bölgenin PYD-YPG’ye teslim edilmesi demektir.
  • Günümüzde hala Moskova’da “Kürt Evi” adında organizasyon faaliyetlerini yürütmektedir. Zaman zaman PKK uzantısı çeşitli yapıların Rusya’da konserler ve siyasi toplantılar yaptığı bilinmektedir.

Yukarıda sayılanlar örneklerden hareketle Rus karar alıcıların PKK veya PYD-YPG konularında daha net ifadeyle Kürt kartını kullanan terör örgütleriyle ilişki noktasında Türkiye’yi memnun edici bir duruş sergilemedikleri ortadadır. Ancak Moskova özellikle son 3 yıldır Ankara ile ciddi bir işbirliği sürecindedir. Bu süreç Rusya açısından;

  • Batı Dünyası’ndaki ayrılıklardan yararlanma,
  • NATO üyesi bir devletle ilişki tesis etmek suretiyle birtakım tehditlerden uzaklaşma,
  • Başta ABD olmak üzere Batı’ya karşı NATO üyesi Türkiye üzerinden projeksiyon geliştirme,
  • Suriye’deki kazanımlarını koruma,
  • Türkiye ile yakınlaşma sürecinde askeri ve ekonomik boyutlarda faydalanma (S-400 füzelerinin ve Akkuyu Nükleer Santrali vb. örneklerinde olduğu gibi),
  • Türk ve İslam Dünyası’ndaki konumu bağlamında Türkiye’yle olan ilişkilerini referans gösterme gibi önemli hususları bünyesinde barındırmaktadır.

Türkiye ile ilişkilerin ehemmiyetine karşın gerek Tahran Zirvesi’nde gerekse ABD Başkanı Donald Trump’ın çekilme ve güvenli bölge tartışmalarını açmasının ardından gerçekleşen Soçi Görüşmesinde Rusya’nın PYD-YPG konusunda Türkiye’yi memnun edecek bir adım attığına dair herhangi bir işaret söz konusu değildir. Rusya’nın bu kafa karışıklığının veya ikircikli politikasının sebepleri şunlar olabilir.

  • 85 federe birim ve çok sayıda farklı etnik ve dini gruptan oluşan Rusya’nın ülkesel bütünlüğünü koruma noktasında PKK veya PYD-YPG gibi terör örgütüne ihtiyaç duyması olasılığı. Biraz açmak gerekirse, Çeçenistan tecrübesini yaşayan Rus karar alıcılar ülkelerinde çok sayıda Türk’ün yaşadığı ve federe yapıları olduğu gerçeğinden hareketle Pan-Türkist bir hareketten sürekli endişe duymaktalardır. Bu bağlamda etnik temelli bir sorunu Türkiye’nin desteklemesi noktasında Türkiye’ye karşı terör örgütünü bir enstrüman olarak kullanmayı planlayabilirler.
  • Ortadoğu jeopolitiğinde söz konusu terör örgütüne vekil aktör bağlamında Batılı devletlerin de ilgisi olduğu aşikârdır. Rusya, bu kartı küresel rakibi olan ABD’ye kaptırmak istememektedir.
  • Moskova yönetimi, terör örgütünün Kürtlerin tek temsilcisi olduğu yönündeki asılsız ve dayanaksız iddiasına binaen Kürtlerin hamiliği rolünü herhangi bir aktöre kaptırmak istemeyebilir.
  • Rus karar alıcılar, Suriye’de en güçlü müttefik olan Esad rejiminin çökmesi halinde birden fazla aktörle ilişki tesis etmek suretiyle masada güçlü olmayı hesaplayabilir.
  • Dış politikada pazarlık süreçlerinde devletler rakiplerini ikna etmek için havuç ve sopa taktiğine sıkça başvururlar. Bu bağlamda terör örgütü Türkiye’ye karşı bir sopa olarak elde tutulması gereken aktör şeklinde görülebilir.

Rusya’nın terör örgütü noktasında ikna edici olmaktan uzak bu politikasının Türkiye’de gerek karar alıcılar gerekse kamuoyu nezdinde bilinen bir durum olduğunun altının çizilmesi gerekir. Bu nedenle konjonktürel şartların işbirliği noktasında gayet olgun olduğu bu süreçte terörizmle mücadele eden devlet rolünü üstlenmeye çalışan Rusya’nın olumlu adımlar atması hem Astana Ruhunu daha ileri boyutlara taşıyabilir hem de bölgenin istikrarına katkı sağlayabilir. Ayrıca bölge dışı devletlerin kullanıma müsait bir aracın da sahada etkisiz hale getirilmesi sonucunu doğurabilir. Böylece bölge dışı devletlerin böl-çatıştır-yönet stratejisi büyük bir darbe alır.

Bu çalışmayla ilgili görüşlerinizi, eleştirilerinizi ve varsa ilgili bilgi, belge, fotoğraf vb. materyalleri yandaki butona tıklayarak bizimle paylaşabilirsiniz.

Kadir Ertaç ÇELİK
Kadir Ertaç ÇELİK
ANKASAM ABD-Güvenlik Danışmanı

BİZİ TAKİP EDİN

2,943BeğenenlerBeğen
207TakipçiTakip Et
2,248TakipçiTakip Et
262AbonelerAbone

ÖNE ÇIKANLAR

ANKASAM e-Bülten

e-Bültenimize abone olarak çalışmalarımızdan anında haberdar olabilirsiniz